Nowość - system RFID do identyfikacji narzędzi chirurgicznych

Nowa era w chirurgii: Szpital Wojewódzki w Poznaniu wprowadza system RFID – narzędzia medyczne „mówią” same za siebie

W Szpitalu Wojewódzkim w Poznaniu wdraża przełomowego system identyfikacji narzędzi chirurgicznych opartego na technologii RFID (Radio-Frequency Identification).
To rozwiązanie pozwala śledzić los każdego narzędzia medycznego w czasie rzeczywistym – od użycia na bloku operacyjnym, przez mycie i sterylizację, aż po ponowne użycie.
Dzięki temu placówka zyskuje pełną kontrolę nad sprzętem, a pacjent – jeszcze większe bezpieczeństwo podczas zabiegów.

RFID kontra tradycyjne systemy

Dotąd większość szpitali stosowała oznaczenia kodami QR lub kodami paskowymi. Te systemy, choć tanie i proste, mają poważne ograniczenia:

●     wymagają bezpośredniego kontaktu wzrokowego (trzeba zeskanować każdy kod osobno),

●     łatwo się ścierają i stają się nieczytelne po kilku procesach sterylizacji,

●     mogą zawierać tylko niewielką ilość danych,

●     nie da się ich zmieniać ani nadpisywać.

Technologia RFID działa inaczej. Każde narzędzie ma naniesiony mikrochip radiowy, który:

●     komunikuje się zdalnie/radiowo – wystarczy, że znajdzie się w zasięgu czytnika,

●     może przechowywać i aktualizować dane, takie jak historia sterylizacji, napraw czy użycia,

●     jest odporny na zabrudzenia, wilgoć i temperaturę do ponad 2 500 cykli sterylizacji,

●     nie wymaga baterii ani źródła zasilania,

●     jest chroniony przed kopiowaniem i manipulacją dzięki szyfrowaniu danych.

W praktyce oznacza to, że system RFID może w sekundę odczytać całą tacę z setką narzędzi, zamiast ręcznie skanować każde z osobna.

Co to daje pacjentom i personelowi

Dzięki RFID każdy skalpel, kleszczyki czy nożyczki mają swoją cyfrową „historię życia”:

●     wiadomo, kto ich używał,

●     kiedy były myte i sterylizowane,

●     czy nie wymagają przeglądu technicznego,

●     czy po zabiegu wróciły w komplecie.

To ogromna zmiana dla personelu – znikają papierowe listy, telefony i nieporozumienia między blokiem operacyjnym a sterylizatornią.
System sam wykrywa braki w zestawach, przypomina o konserwacji i nie pozwoli zapakować uszkodzonego narzędzia.

Jak podkreślają specjaliści, to realne zwiększenie bezpieczeństwa pacjenta – szpital może udokumentować, że podczas operacji użyto w pełni sterylnych i sprawnych narzędzi, zgodnie z wymogami Rozporządzenia UE MDR 2017/745 i systemu UDI (Unique Device Identification). Pozwala to wskazać precyzyjnie, który skalpel został użyty do konkretnego zabiegu.

Dane, które oszczędzają pieniądze

Z punktu widzenia zarządzania, RFID to również narzędzie analityczne.
System gromadzi dane o wykorzystaniu sprzętu, dzięki czemu można:

●     ograniczyć niepotrzebne zakupy (bo wiadomo, które zestawy są używane, a które zalegają),

●     zmniejszyć liczbę zaginięć i strat sprzętu (nawet o 5–10%),

●     wydłużyć życie instrumentów przez lepszą konserwację,

●     zaoszczędzić nawet 10–15 minut pracy przy każdej tacy i około 2 000 godzin rocznie na bloku operacyjnym.

W przeliczeniu na koszty funkcjonowania dużego szpitala daje to to bardzo wysokie kwoty rocznie oszczędności oraz możliwość przeprowadzenia dodatkowych zabiegów bez zwiększania etatów.

Zrównoważony rozwój i ekologia

Wdrożenie RFID to także krok w stronę zielonej medycyny.
Mniej odpadów, dłuższy cykl życia narzędzi i racjonalne zakupy oznaczają mniejsze obciążenie środowiska i niższy ślad węglowy.

Sprawdzone w Europie

●     Podobne rozwiązania działają już w szpitalach w Genewie i Kopenhadze, gdzie:
zwrot z inwestycji nastąpił poniżej 18 miesięcy od wdrożenia,

●     a wydajność procesów wzrosła o 30–33%.

Szpital Wojewódzki w Poznaniu dołącza do tego grona pionierów, wprowadzając standard, który w najbliższych latach ma szansę stać się obowiązkiem we wszystkich placówkach zgodnych z MDR.

Jesteśmy pierwszą placówką w Polsce, nasze doświadczenia wdrażania systemu umożliwiają nam pełnienie funkji placówki referencyjnej – w naszym szpitalu system będą poznawać szpitale zainteresowane wdrożeniem tego rozwiązania.

System RFID to nie gadżet technologiczny, ale realne narzędzie poprawy jakości leczenia. Pozwala lepiej chronić pacjentów, oszczędzać czas i środki publiczne oraz tworzyć kulturę bezpieczeństwa opartą na danych.

Podstawa Prawna

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 maja 2017 r.
dotyczące wyrobów medycznych (ang. Medical Device Regulation – MDR), które zastąpiło wcześniejszą dyrektywę 93/42/EWG.

MDR zaczęło obowiązywać 26 maja 2021 r. Pełne wdrożenie identyfikowalności UDI dla wszystkich wyrobów zaplanowano do 27 maja 2027 r. (zgodnie z art. 121 MDR).

Cel i znaczenie

●     Ujednolicenie  przepisów dotyczących bezpieczeństwa wyrobów medycznych w całej UE.

●     Zwiększenie transparentności, identyfikowalności i bezpieczeństwa pacjentów.

●     Wymóg, by każdy wyrób medyczny  (w tym narzędzia chirurgiczne) był identyfikowalny przez cały cykl życia — od produkcji po użycie u pacjenta.

System UDI – Unique Device Identification to unikalny system identyfikacji wyrobów medycznych, wprowadzony w ramach MDR, służący do ich jednoznacznego oznaczania i śledzenia.
Każdy wyrób medyczny otrzymuje unikalny identyfikator UDI, który składa się z dwóch części:

UDI-DI (Device Identifier) – stały numer identyfikujący konkretny model lub typ wyrobu.
UDI-PI (Production Identifier) – zmienna część zawierająca dane o serii, numerze partii, dacie produkcji, terminie ważności itp.

Ten identyfikator musi być:

●     umieszczony bezpośrednio na produkcie lub jego opakowaniu, czytelny zarówno dla człowieka (tekstowo), jak i maszynowo (np. kod QR, DataMatrix, RFID),
zapisany w bazie EUDAMED.